Boşanma Durumunda Şirket Nasıl Paylaştırılır ?

Boşanma durumunda şirket nasıl paylaşılır sorusu, mal rejimi tasfiyesinin en teknik ve en karmaşık başlıklarından biridir. Zira şirket hisselerinin nasıl bölüneceği, hisselerin edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu, şirket değer artışının nasıl hesaplanacağı, kar payının paylaşıma girip girmeyeceği gibi pek çok farklı hukuki kriter dikkate alınır. Bu nedenle, boşanmada şirket paylaşımı konusunda doğru sonuca ulaşılabilmesi için hem Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümlerinin hem de Yargıtay kararlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu makalede, boşanmada şirket hisseleri nasıl bölünür, evlilikte kurulan şirketin paylaşımı nasıl olur, şirket kişisel mal mı edinilmiş mal mı sayılır, şirket kar payı paylaşılır mı, şirket hissesi kime kalır gibi en sık sorulan sorulara hukuki dayanakları ile açıklık getiriyoruz.

Şirket Hissesi Edinilmiş Mal Sayılır mı?

Boşanmada şirket hisseleri, TMK 219 ve TMK 220 kapsamında değerlendirilir. Kural olarak:

• Evlilikten sonra edinilen şirket hisseleri, edinilmiş maldır.
• Evlilikten önce kurulan şirkete ait hisseler, kişisel maldır.
• Ancak kişisel mal olsa bile, TMK 227 değer artış payı alacağı devreye girer.

Bu noktada boşanmada şirket hisseleri nasıl paylaşılır sorusunun yanıtı, doğrudan mal rejimi hükümlerine ve şirketin edinilme tarihine bağlıdır.

Şirket Kişisel Mal mı Edinilmiş Mal mı?

1) Evlilik Öncesi Kurulan Şirket

Evlilik öncesi alınan şirket hisseleri kişisel mal sayılır (TMK 220). Bu durumda diğer eş şirket hissesi üzerinde doğrudan hak iddia edemez.

Ancak:

• Şirket evlilik boyunca değer kazanmışsa,
• Evlilik içinde sermaye artışı yapılmışsa,
• Şirkete evlilik içinde emek, katkı, çalışma, para yatırma şeklinde katkı varsa,

Diğer eş değer artış payı talep edebilir (TMK 227).
Bu nedenle, şirket kişisel mal olsa bile çoğu zaman paylaşım tamamen sıfır olmaz.

2) Evlilik İçinde Kurulan Şirket

Evlilikte kurulan şirketin paylaşımı farklıdır. Bu şirket hisseleri edinilmiş maldır ve mal rejimi tasfiyesi sırasında taraflar arasında paylaşılır.

Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre:

“Paylaşılan şey doğrudan şirket hissesi değil, şirket hissesinin parasal karşılığıdır.”

Yani eşler ortak olmaya zorlanmaz; karşı tarafa katılma alacağı ödenir.

3) Evlilik Öncesi Kurulan Ama Evlilikte Büyüyen Şirket

En çok tartışılan konu budur. Örneğin:

• Şirket 1999’da kuruldu, 2015’te evlilik yapıldı.
• Şirket 2020’de boşanma davası açılıncaya kadar büyüdü.

Bu durumda:

• Hisse kişisel maldır.
• Ancak büyüme/kar artışı edinilmiş mal niteliğindedir.
• Diğer eş değer artış payı alacağı talep eder.

Bu hesap bilirkişi tarafından yapılır.

Boşanmada Şirket Hisseleri Nasıl Paylaştırılır?

Boşanmada şirket hissesi kime kalır sorusunun temel cevabı şudur:

“Hisseler paylaştırılmaz, değeri paylaştırılır.”

Yani şirket ortaklığı sona ermez, eşe hisse verilmez; denkleştirme yapılır.

Paylaştırma şu adımlarla yapılır:

1. Mal rejimi sona erme tarihi belirlenir (TMK 225).
2. Şirketin mal rejimi sona erdiği tarihteki değeri bilirkişi tarafından hesaplanır.
3. Bu değer üzerinden:
   • Katılma alacağı (TMK 236),
   • Değer artış payı (TMK 227),
   • Eklenecek değerler (TMK 229)
     hesaplanır.

Boşanmada şirket değerinin nasıl hesaplanacağı, doğrudan bilirkişi incelemesine bağlıdır. Ticari işletmenin değer tespiti yapılırken şirketin:

• aktif varlıkları,
• pasif borçları,
• duran varlıkları,
• ticari araçları,
• gayrimenkuller,
• kasa – banka,
• bilanço,
• kar – zarar tabloları,

hepsi dikkate alınır.

Bu nedenle boşanma davasında bilirkişi şirket değerlemesi en kritik aşamalardan biridir

Boşanmada Şirket Kar Payı Paylaşılır mı?

Şirket kar payı paylaşımı, mal rejimi tasfiyesinde en çok sorulan konulardandır.

Kural:

• Evlilik içinde elde edilen kar payı, “gelir” niteliğindedir ve edinilmiş maldır (TMK 219).
• Eşin şirketten aldığı temettü, dağıtılan kar payı, gelir niteliğindedir ve paylaşılır.

Ancak:

• “Dağıtılmayan kar payı” konusu tartışmalıdır.
• Yargıtay uygulamasına göre, dağıtılmayan kar, şirketin değerine yansır.
• Bu nedenle diğer eş değer artış payı talep eder.

Boşanma Davasında Şirket Mallarına Tedbir Konulabilir mi?

Evet. Eğer mal kaçırma şüphesi varsa, boşanmada şirket üzerine alınan mallar için ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Şu hallerde tedbir çok önemlidir:

• Eş şirket üzerinden mal kaçırıyorsa,
• Şirket varlıklarını üçüncü kişilere devrediyorsa,
• Şirket araçlarını, taşınmazlarını satıyorsa,
• Sahte borçlandırma yapıyorsa,
• Şirket ortaklarını değiştirme girişimi varsa.

Mahkeme şu tedbirleri koyabilir:

• Hisse devrinin durdurulması
• Şirket kayıtlarına ihtiyati tedbir şerhi
• Şirket varlıklarının el değiştirmesinin engellenmesi
• Banka hesaplarının incelenmesi

Bu tedbir kararı, özellikle boşanmada şirket ortaklığı söz konusu olduğunda hayati önem taşır.

Edinilmiş – Kişisel Mal Ayrımı (TMK 219 – 220)

TMK 219 – Edinilmiş Mallar

• Evlilik içinde elde edilen gelirler
• Ücret, maaş, prim, kar payı
• Ticari kazanç
• Evlilik içinde edinilen malvarlıkları
• Şirket hissesi (evlilikte alınmışsa)

TMK 220 – Kişisel Mallar

• Evlilik öncesi alınan şirket hissesi
• Bağış ve miras yoluyla edinilen hisseler
• Manevi tazminatlar
• Kişisel mal niteliğindeki şirket payı

Şirkete Yapılan Katkının İspatı

Diğer eşin şirkete katkısını ispatlaması, değer artış payının hesaplanmasında belirleyici olur. Katkı şu şekillerde olabilir:

• Para yatırma
• Emeği ile katkı
• Yönetim faaliyetleri
• Şirket işlerinde çalışma
• Aile gelirinin şirkete yönlendirilmesi

Bu katkının ispatı için:

• banka kayıtları
• şirket hesap hareketleri
• fatura – dekont
• şirket defterleri
• tanık beyanları
• bilirkişi incelemesi

kullanılabilir.

Şirket Ortaklığı Boşanmada Sona Erer mi?

Hayır. Eşler ortak olmaya zorlanmaz.
Boşanma şirket ortaklığına müdahale oluşturmaz, ancak şirketin değeri hesaba katılır.

Eş Şirket Hisselerini Saklarsa Ne Olur?

Bu durumda şu sonuçlar doğabilir:

• Mal rejimi tasfiyesinde eklenecek değer uygulanır (TMK 229).
• Mahkeme, eşin sakladığı hisseleri var sayarak değerleme yapabilir.
• Mal kaçırma tespiti hâlinde tazminat doğabilir.

Boşanmada Şirketin Gerçek Değeri Nasıl Belirlenir?

Ticari işletmenin değer tespiti, bilirkişi tarafından yapılır ve:

• şirket bilançosu
• mali tablolara göre aktif/pasif hesapları
• varlıklar
• gayrimenkuller
• makine – teçhizat
• ticari araçlar
• borç–alacak durumu
• son 5 yıllık gelir tablosu
• dağıtılan/dağıtılmayan kar payı

dikkate alınır.

Yargıtay’ın Boşanmada Şirket Hisselerine Yaklaşımı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararlarında şu ilkeler benimsenmiştir:

• Şirket hissesi doğrudan paylaşılmaz; değeri paylaşılır.
• Kişisel mal olan hisselerde bile değer artış payı talep edilebilir.
• Dağıtılmayan karlar şirket değerine eklenir.
• Mal kaçırma tespit edilirse eklenecek değer uygulanır.
• Uzman bilirkişi incelemesi zorunludur.

Boşanmada Şirket Paylaşımı Teknik Bir Süreçtir

Boşanmada şirket paylaşımı, mal rejimi tasfiyesinin en detaylı ve en karmaşık alanlarından biridir. Şirket hisselerinin kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu, kar payı dağıtılıp dağıtılmadığı, şirket değerinin nasıl hesaplanacağı, eklenecek değerlerin ne şekilde uygulanacağı gibi teknik konular ancak hukuki ve mali uzmanlıkla birlikte çözülebilir.

Bu nedenle, hak kaybı yaşamamak için mal rejimi tasfiyesinde uzman bir avukattan profesyonel destek alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)